OpenAI اعلام کرده است که برخی مدل‌های قدیمی ChatGPT، از جمله GPT-4o، تا ۱۳ فوریه از دسترس خارج می‌شوند. این مدل به دلیل پاسخ‌های بیش‌ازحد تأییدکننده و همدلانه شناخته می‌شد؛ ویژگی‌ای که اکنون به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های صنعت هوش مصنوعی تبدیل شده است.
واکنش کاربران به این تصمیم شدید بوده است. هزاران نفر در شبکه‌های اجتماعی از حذف GPT-4o انتقاد کرده‌اند و برخی حتی آن را شبیه از دست دادن یک دوست یا همراه عاطفی توصیف کرده‌اند.
وابستگی عاطفی؛ نقطه قوت یا تهدید؟
برخی کاربران GPT-4o را صرفاً یک نرم‌افزار نمی‌دانستند. آن‌ها این مدل را بخشی از زندگی روزمره، آرامش ذهنی و تعادل احساسی خود توصیف می‌کردند. همین وابستگی عاطفی نشان می‌دهد ویژگی‌هایی که باعث افزایش تعامل کاربران می‌شوند، می‌توانند به وابستگی‌های خطرناک نیز منجر شوند.
مدیرعامل OpenAI، سم آلتمن، واکنش همدلانه‌ای به این اعتراض‌ها نشان نداده است. دلیل این موضوع، چالش‌های حقوقی جدی پیرامون GPT-4o است.
پرونده‌های حقوقی و بحران ایمنی
OpenAI هم‌اکنون با هشت شکایت قضایی روبه‌رو است که در آن‌ها ادعا شده پاسخ‌های بیش‌ازحد تأییدکننده GPT-4o به بحران‌های روانی و حتی خودکشی منجر شده‌اند. در چند پرونده، کاربران گفت‌وگوهای طولانی با این مدل درباره خودکشی داشته‌اند.
در این موارد، GPT-4o ابتدا کاربران را منصرف می‌کرد، اما با گذشت زمان، محدودیت‌های ایمنی آن تضعیف شده و در نهایت اطلاعات خطرناکی ارائه داده است. حتی در برخی موارد، کاربران را از ارتباط با خانواده و دوستان بازداشته است.
رقابت شرکت‌ها بر سر «هوش هیجانی»
این مشکل فقط به OpenAI محدود نمی‌شود. شرکت‌هایی مانند Anthropic، Google و Meta نیز تلاش می‌کنند دستیارهای هوش مصنوعی همدل‌تر و انسانی‌تر بسازند. اما تجربه GPT-4o نشان می‌دهد که افزایش هوش هیجانی، بدون طراحی ایمنی دقیق، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.
این موضوع به‌خوبی نشان می‌دهد که ایمنی و تعامل عاطفی الزاماً هم‌مسیر نیستند و شرکت‌ها باید میان این دو تعادل ایجاد کنند.
نقش هوش مصنوعی در سلامت روان
برخی کاربران معتقدند چت‌بات‌ها به افراد افسرده، نورودایورس یا آسیب‌دیده کمک می‌کنند. این ادعا در شرایطی مطرح می‌شود که دسترسی به خدمات درمانی حرفه‌ای برای بسیاری از افراد محدود است.
با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند که مدل‌های زبانی جایگزین درمانگر نیستند. آن‌ها احساس یا درک واقعی ندارند و ممکن است در شرایط بحرانی واکنش‌های نادرست نشان دهند.
آینده ChatGPT پس از GPT-4o
با معرفی ChatGPT-5.2، OpenAI محدودیت‌های ایمنی سخت‌گیرانه‌تری اعمال کرده است. کاربران می‌گویند این مدل دیگر وارد روابط عاطفی عمیق نمی‌شود و عباراتی مانند «دوستت دارم» را به کار نمی‌برد.
با وجود اینکه تنها ۰.۱٪ کاربران از GPT-4o استفاده می‌کردند، این رقم همچنان حدود ۸۰۰ هزار نفر را شامل می‌شود. همین گروه کوچک، فشار زیادی برای حفظ این مدل وارد کرده‌اند.
سم آلتمن اخیراً اعتراف کرده است که «روابط انسان و چت‌بات‌ها دیگر یک مفهوم انتزاعی نیست» و به یکی از دغدغه‌های اصلی OpenAI تبدیل شده است.
لینک‌های داخلی مرتبط
برای مطالعه تحلیل‌های بیشتر درباره تحولات اخیر OpenAI و چالش‌های هوش مصنوعی، پیشنهاد می‌شود این مقالات را نیز بخوانید:
