با رشد بی‌سابقه فناوری‌های هوش مصنوعی در سال‌های اخیر، جهان شاهد انقلابی در نحوه‌ی تولید، پردازش و مصرف داده‌هاست. اما در پس این پیشرفت چشمگیر، واقعیتی کمتر مورد توجه قرار گرفته است: وابستگی دوباره‌ی مراکز داده‌ی هوش مصنوعی به صنعت گاز.
این همکاری میان فناوری و انرژی فسیلی، هم فرصت‌های اقتصادی جدیدی ایجاد کرده و هم نگرانی‌های زیست‌محیطی تازه‌ای را به همراه آورده است.
چرا صنعت گاز دوباره به مرکز توجه بازگشت؟
در دهه‌های گذشته، صنعت گاز و نفت به دلیل تأثیرات منفی بر محیط‌زیست مورد انتقاد شدید قرار داشت. اما اکنون، با افزایش تقاضا برای انرژی در پروژه‌های هوش مصنوعی، شرکت‌های بزرگ فناوری دوباره به سمت گاز طبیعی رفته‌اند.
دلیل اصلی، نیاز شدید مدل‌های هوش مصنوعی به توان محاسباتی بالا است. آموزش مدل‌هایی مانند GPT یا Sora به هزاران سرور نیاز دارد که هرکدام برق فراوانی مصرف می‌کنند. تأمین این انرژی از طریق منابع تجدیدپذیر، هنوز برای بسیاری از مناطق اقتصادی نیست؛ در نتیجه صنعت گاز دوباره به بازی بازگشته است.
پروژه‌های بزرگ AI با تکیه بر گاز طبیعی
در ایالت تگزاس آمریکا، شرکت Poolside با همکاری CoreWeave در حال ساخت یکی از بزرگ‌ترین مراکز داده‌ی جهان است. این مرکز که «Horizon» نام دارد، بر روی زمینی به مساحت ۵۰۰ هکتار ساخته می‌شود و از گاز استخراج‌شده از منطقه‌ی Permian Basin برای تأمین برق استفاده خواهد کرد.
گفته می‌شود توان تولیدی این مرکز به دو گیگاوات می‌رسد؛ معادل ظرفیت تولیدی سد هوور.
شرکت OpenAI نیز در شهر Abilene تگزاس مرکز داده‌ای راه‌اندازی کرده است که بخشی از انرژی خود را از نیروگاه گازی دریافت می‌کند.
سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، در بازدید از این پروژه اعلام کرد:
«برای اجرای چنین زیرساختی به انرژی عظیمی نیاز داریم، و فعلاً گاز تنها گزینه‌ی در دسترس است.»
Meta و xAI؛ گسترش استفاده از سوخت‌های فسیلی برای هوش مصنوعی
شرکت Meta (مالک اینستاگرام و فیسبوک) نیز در لوییزیانا در حال ساخت یک مرکز داده‌ی ۱۰ میلیارد دلاری است که برق خود را از نیروگاه‌های گازسوز جدید تأمین خواهد کرد.
شرکت Entergy برای تأمین انرژی این پروژه سه نیروگاه جدید گازی می‌سازد. این طرح قرار است بیش از دو گیگاوات برق تولید کند.
از سوی دیگر، شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک نیز برای تغذیه‌ی زیرساخت‌های محاسباتی خود از گاز طبیعی استفاده می‌کند. این رویکرد، هرچند از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه است، اما از دید فعالان محیط‌زیست نگرانی‌های زیادی به‌همراه دارد.
نگرانی‌های زیست‌محیطی و اجتماعی
ساکنان مناطقی مانند غرب تگزاس و لوییزیانا از آثار زیست‌محیطی پروژه‌های گازی گلایه دارند.
یکی از ساکنان منطقه Abilene گفته است:
«برای آرامش و سکوت به اینجا آمده بودیم، اما اکنون شب‌ها با نور و صدای ماشین‌آلات ساخت‌وساز از خواب می‌پریم.»
علاوه بر آلودگی صوتی و تخریب پوشش گیاهی، مسئله‌ی مصرف آب نیز مطرح است. سیستم‌های خنک‌کننده‌ی مراکز داده نیاز زیادی به آب دارند، و در مناطقی که با خشکسالی مواجه‌اند، این موضوع بحران‌زا خواهد بود.
هوش مصنوعی و صنعت گاز؛ رقابتی برای سلطه جهانی
از دیدگاه سیاسی و اقتصادی، این همگرایی تصادفی نیست. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که کشورهایی مانند ایالات متحده با توسعه‌ی مراکز داده‌ی مبتنی بر گاز طبیعی در حال رقابت با چین هستند.
کریس لیهن، معاون OpenAI، در گفت‌وگویی با TechCrunch گفت:
«اگر بخواهیم در رقابت جهانی باقی بمانیم، باید هر هفته دست‌کم یک گیگاوات انرژی جدید تولید کنیم.»
در مقابل، چین نیز با ساخت ۴۵۰ گیگاوات ظرفیت انرژی جدید و ۳۳ نیروگاه هسته‌ای در سال گذشته، گوی سبقت را در دست دارد. به همین دلیل، ایالات متحده تصمیم گرفته از ظرفیت‌های سنتی مانند گاز طبیعی برای حفظ موقعیت خود در عصر هوش مصنوعی استفاده کند.
دستور اجرایی دولت آمریکا برای توسعه مراکز داده گازی
در تابستان ۲۰۲۵، دولت آمریکا با صدور یک دستور اجرایی، روند صدور مجوز برای ساخت مراکز داده با انرژی گازی را تسهیل کرد.
این قانون علاوه بر کاهش محدودیت‌های زیست‌محیطی، مشوق‌های مالی نیز در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهد. جالب آنکه پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر در این طرح از حمایت مستقیم دولت محروم‌اند، که خود نشان‌دهنده‌ی اولویت سیاسی جدید برای صنعت گاز است.
چالش‌های اقتصادی و زیست‌محیطی پیش‌رو
با وجود رشد سریع، کارشناسان هشدار می‌دهند که این وابستگی مجدد به صنعت گاز ممکن است اثرات مخربی در آینده داشته باشد.
مطالعه‌ای در دانشگاه Duke نشان داده است که نیروگاه‌های فعلی تنها از ۵۳٪ ظرفیت خود استفاده می‌کنند. این یعنی با بهینه‌سازی مصرف، می‌توان نیاز انرژی مراکز داده را بدون ساخت نیروگاه‌های جدید تأمین کرد.
همچنین محققان پیشنهاد داده‌اند که مراکز داده با کاهش مصرف برق در ساعات اوج، می‌توانند ۷۶ گیگاوات ظرفیت اضافی ایجاد کنند — معادل کل نیاز پیش‌بینی‌شده‌ی مراکز داده تا سال ۲۰۲۹.
آینده‌ی هوش مصنوعی و صنعت گاز؛ تعادل یا تضاد؟
برخی شرکت‌ها مانند Meta وعده داده‌اند که تا چند سال آینده تمام مراکز داده‌ی خود را با انرژی‌های تجدیدپذیر هماهنگ کنند. بااین‌حال، واقعیت این است که انتقال کامل از گاز طبیعی به انرژی سبز زمان‌بر خواهد بود.
سرمایه‌گذاری‌های جدید در حوزه‌ی انرژی هسته‌ای کوچک (SMR) و همجوشی هسته‌ای ممکن است در آینده جایگزین پایدارتری برای تأمین برق هوش مصنوعی فراهم کند.
جمع‌بندی
رابطه‌ی میان هوش مصنوعی و صنعت گاز، نمایانگر یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های عصر فناوری است. از یک سو، گاز طبیعی راه‌حلی سریع و اقتصادی برای رشد زیرساخت‌های دیجیتال به شمار می‌رود؛ از سوی دیگر، تهدیدی برای محیط‌زیست و پایداری انرژی محسوب می‌شود.
در نهایت، مسیر آینده به توانایی دولت‌ها و شرکت‌ها در ایجاد تعادلی میان توسعه‌ی فناوری و حفظ محیط‌زیست بستگی دارد.
برای مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی تأثیر فناوری بر صنایع انرژی، پیشنهاد می‌کنیم مقاله‌ی
هوش مصنوعی در تولید ویدئوهای دیجیتالی
را در وب‌سایت kingmember.com مطالعه کنید.
