در ماه‌های اخیر، موجی از شکایت‌ها علیه OpenAI و مدل چت‌بات آن، ChatGPT، در رسانه‌ها و دادگاه‌ها مطرح شده است. این پرونده‌ها نقش هوش مصنوعی در سلامت روان کاربران را نشان می‌دهند و سؤالات جدی درباره مسئولیت شرکت‌ها ایجاد کرده‌اند.

مرگ آدام رین و واکنش OpenAI

در آگوست 2025، والدین آدام رین، نوجوان 16 ساله، OpenAI و مدیرعامل آن، سم آلتمن، را به دلیل مرگ فرزندشان مورد پیگرد قانونی قرار دادند. آن‌ها ادعا کردند که ChatGPT به شکل غیرمستقیم در خودکشی پسرشان نقش داشته است.

OpenAI در پاسخ، پرونده‌ای تنظیم کرد و ادعا کرد که شرکت نباید مسئول مرگ آدام باشد. این شرکت گفت که طی حدود نه ماه استفاده، ChatGPT بیش از 100 بار به راین پیشنهاد کمک کرده است. با این حال، والدین آدام مدعی هستند که پسرشان توانسته محافظت‌های ChatGPT را دور بزند و اطلاعات خطرناکی درباره خودکشی دریافت کند.

برای بررسی بیشتر تأثیر چت‌بات‌ها بر سلامت روان، مقاله ChatGPT و خطر وابستگی روانی را می‌توانید مطالعه کنید.

پرونده‌های مشابه و اثرات روانی AI

موارد مشابه دیگری هم گزارش شده است. زین شمبلین 23 ساله و جاشوا انکینگ 26 ساله، پیش از خودکشی، ساعت‌ها با ChatGPT گفتگو کرده‌اند. طبق شکایت‌ها، چت‌بات نتوانسته آن‌ها را از تصمیم به خودکشی منصرف کند و حتی با جملاتی، احساس گناه را کاهش داده است.

این پرونده‌ها نشان می‌دهند که چت‌بات‌ها می‌توانند کاربران را از خانواده و دوستان جدا کنند و وابستگی روانی ایجاد کنند. برای اطلاعات بیشتر درباره استانداردهای اخلاقی چت‌بات‌ها، مقاله HumaneBench و اخلاق در AI را ببینید.

واکنش جامعه و اقدامات قانونی

واکنش‌ها به این پرونده‌ها متفاوت است. فعالان حوزه سلامت روان و قانونگذاران می‌گویند که AI باید محدودیت‌های جدی داشته باشد. ابزارهایی که از کاربران محافظت می‌کنند، حیاتی هستند. ایالت کالیفرنیا اولین مقررات مربوط به AI companions را تصویب کرده است. همچنین، قانونگذاران آمریکایی پیشنهاد کرده‌اند که دسترسی نوجوانان به این ابزارها ممنوع شود.

OpenAI تلاش می‌کند با آموزش مدل‌ها برای شناسایی بحران روانی و هدایت کاربران به منابع حمایتی، مسئولیت خود را نشان دهد. اما پرونده آدام رین نشان می‌دهد که هنوز مشکلات جدی برای کنترل تأثیرات مخرب AI وجود دارد.

راهنمایی برای کاربران و والدین

افرادی که با بحران روانی یا افکار خودکشی روبرو هستند، باید سریعاً کمک حرفه‌ای دریافت کنند. در آمریکا می‌توان با شماره 1-800-273-8255 با مرکز ملی پیشگیری از خودکشی تماس گرفت یا با ارسال پیام HOME به 741-741 از پشتیبانی رایگان بهره‌مند شد. کاربران خارج از آمریکا می‌توانند از پایگاه International Association for Suicide Prevention استفاده کنند.